ತೊರೆದು ಜೀವಿಸಬಹುದೆ ಹರಿ ನಿನ್ನ ಚರಣವ
ಬರಿದೆ ಮಾತೇಕಿನ್ನು ಅರಿತು ಪೇಳುವೆನಯ್ಯ || ಪ ||
ತಾಯಿ ತಂದೆಯ ಬಿಟ್ಟು ತಪವು ಮಾಡಲುಬಹುದು
ದಾಯಾದಿ ಬಂಧುಗಳ ಬಿಡಲುಬಹುದು
ರಾಯ ಮುನಿದರೆ ರಾಜ್ಯವಾ ಬಿಡಬಹುದು
ಕಾಯಜಾಪಿತ ನಿನ್ನ ಅಡಿಯ ಬಿಡಲಾಗದು || ೧ ||
ಒಡಲು ಹಸಿದರೆ ಅನ್ನವ ಬಿಡಬಹುದು
ಪಡೆದ ಕ್ಷೇತ್ರವಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡಲುಬಹುದು
ಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಡೆಗೆ ತೊಲಗಿಸಿ ಬಿಡಬಹುದು
ಕಡಲೊಡೆಯ ನಿನ್ನಡಿಯ ಘಳಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗದು || ೨ ||
ಪ್ರಾಣವ ಪರರಿಗೆ ಬೇಡಿದರೆ ಕೊಡಬಹುದು
ಮಾನಾಭಿಮಾನವ ತಗ್ಗಿಸಲಿಬಹುದು
ಪ್ರಾಣದಾಯಕನಾದ ಆದಿ ಕೇಶವರಾಯ
ಜಾಣ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನಿನ್ನ ಅಡಿಯ ಬಿಡಲಾಗದು || ೩ ||
ತೊರೆದು ಜೀವಿಸಬಹುದೆ ಹರಿ ನಿನ್ನ ಚರಣವ – ಭಕ್ತಿಯ ಮಹತ್ವ
ಕನ್ನಡ ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಸರ ಪದಗಳು ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿವೆ. ಭಗವಂತನ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿ, ಜೀವನದ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸುಂದರವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ “ತೊರೆದು ಜೀವಿಸಬಹುದೆ ಹರಿ ನಿನ್ನ ಚರಣವ” ಎಂಬ ದಾಸರ ಪದ.
ಈ ಪದದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ದೇವರ ಪಾದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬದುಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಮನದಾಳದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತೊರೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ದೇವರ ಚರಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೊರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಳವಾದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಪದ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥ
ತೊರೆದು ಜೀವಿಸಬಹುದೆ ಹರಿ ನಿನ್ನ ಚರಣವ
ಅಂದರೆ,
ಹರಿಯ ಪಾದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬದುಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಇದು ಕೇವಲ ಹಾಡಲ್ಲ, ಒಂದು ಭಕ್ತನ ಹೃದಯದ ಮಾತು.
ಭಕ್ತನು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ:
- ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ
- ಸಂಪತ್ತು, ರಾಜ್ಯ, ಕುಟುಂಬ ಎಲ್ಲವೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ
- ಆದರೆ ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತ
ಮೊದಲನೆಯ ಚರಣದ ಅರ್ಥ
ತಾಯಿ ತಂದೆಯ ಬಿಟ್ಟು ತಪವು ಮಾಡಲುಬಹುದು
ದಾಯಾದಿ ಬಂಧುಗಳ ಬಿಡಲುಬಹುದು
ರಾಯ ಮುನಿದರೆ ರಾಜ್ಯವಾ ಬಿಡಬಹುದು
ಕಾಯಜಾಪಿತ ನಿನ್ನ ಅಡಿಯ ಬಿಡಲಾಗದು
ಈ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ:
- ತಾಯಿ ತಂದೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಬಹುದು
- ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬದುಕಬಹುದು
- ರಾಜನು ಕೋಪಗೊಂಡರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನೂ ಬಿಡಬಹುದು
ಆದರೆ,
ಹರಿ ನಿನ್ನ ಅಡಿಯ ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲಾಗದು
ಅಂದರೆ ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾದದ್ದು.
ಎರಡನೆಯ ಚರಣದ ಅರ್ಥ
ಒಡಲು ಹಸಿದರೆ ಅನ್ನವ ಬಿಡಬಹುದು
ಪಡೆದ ಕ್ಷೇತ್ರವಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡಲುಬಹುದು
ಮಡದಿ ಮಕ್ಕಳ ಕಡೆಗೆ ತೊಲಗಿಸಿ ಬಿಡಬಹುದು
ಕಡಲೊಡೆಯ ನಿನ್ನಡಿಯ ಘಳಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗದು
ಈ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಕಠಿಣ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
- ಹಸಿವಿದ್ದರೂ ಅನ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಬಹುದು
- ಪಡೆದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಹುದು
- ಕುಟುಂಬದಿಂದ ದೂರವಾಗಬಹುದು
ಆದರೆ,
ದೇವರ ಪಾದವನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ಬಿಡಲಾಗದು
ಇದು ಭಕ್ತನ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂರನೆಯ ಚರಣದ ಅರ್ಥ
ಪ್ರಾಣವ ಪರರಿಗೆ ಬೇಡಿದರೆ ಕೊಡಬಹುದು
ಮಾನಾಭಿಮಾನವ ತಗ್ಗಿಸಲಿಬಹುದು
ಪ್ರಾಣದಾಯಕನಾದ ಆದಿ ಕೇಶವರಾಯ
ಜಾಣ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನಿನ್ನ ಅಡಿಯ ಬಿಡಲಾಗದು
ಈ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
- ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ಕೊಡಬಹುದು
- ಮಾನಾಭಿಮಾನವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಬಹುದು
ಆದರೆ,
ಆದಿ ಕೇಶವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಡಲಾಗದು
ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿ.
ಈ ಪದದ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶ
ಈ ದಾಸರ ಪದ ನಮಗೆ 3 ದೊಡ್ಡ ಜೀವನ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ:
1️⃣ ದೇವರ ಭಕ್ತಿ ಶಾಶ್ವತ
ಸಂಪತ್ತು, ಸಂಬಂಧಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ.
2️⃣ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತಿ ಮುಖ್ಯ
ದೇವರ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
3️⃣ ಭಕ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ
ಭಗವಂತನ ಪಾದವನ್ನು ಹಿಡಿದರೆ ಭಯ ಇಲ್ಲ.
ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹತ್ವ
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ದಾಸರ ಸಾಹಿತ್ಯವು ಕೇವಲ ಹಾಡು ಅಲ್ಲ.
ಅದು:
- ಜೀವನ ಪಾಠ
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶ
- ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯ
- ಆತ್ಮ ಶಾಂತಿ
ಇವುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಹರಿದಾಸರ ಪದಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜನರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ
ತೊರೆದು ಜೀವಿಸಬಹುದೆ ಹರಿ ನಿನ್ನ ಚರಣವ ಎಂಬ ದಾಸರ ಪದ ಭಕ್ತಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಜೀವನದಲ್ಲಿ:
- ಹಣ
- ಸಂಬಂಧ
- ಸ್ಥಾನಮಾನ
ಇವೆಲ್ಲ ಬದಲಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ,
ದೇವರ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರ ಶಾಶ್ವತ.
ಭಗವಂತನ ಚರಣವನ್ನು ಹಿಡಿದರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂಕಷ್ಟವೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.